كه ادب ، هرچند سخت است ، ولى ثمره شيرينى دارد و داروى شفا بخش ، هرچند تلخ است ، ولى فوايدى دارد . اگر كسى بگويد : چرا انسان معصوم آفريده نشده ؟ اگر انسان معصوم بود ، ديگر مرتكب گناهى نمىشد و مستلزم بلا و عقوبت نمىگرديد . بايد در جواب گفت : اگر چنين بود ، نبايد براى كارهاى نيك پاداش مىگرفتند . همچنين اگر كسى بگويد : هنگامى كه انسان عاقبت به خير شود به بهشت برسد ، پاداش ندادن به كارهاى نيك ، ضررى نمىرساند ؟ بايد در جواب گفت : شما به انسانى سالم از لحاظ عقلى و جسمى پيشنهاد كنيد كه نزد فرد ثروتمندى برود و بدون آنكه تلاش كند ، تمام خواسته‌هايش را حاضر كند ، آيا او به اين راضى مىشود ؟ بىشك او پاداش كمى را كه به وسيله تلاش و كوشش خود به دست مىآورد را بيشتر دوست دارد ، تا اينكه پاداشى بدون زحمت و تلاش به او داده شود . همچنين نعمت‌هاى آخرت نيز اين‌گونه هستند و تدبير الهى چنين است كه آنها را به وسيله تلاش و كوشش خود به دست آوريم تا مستحق دريافت آنها شويم . در اين صورت است كه پاداش و نعمت مضاعف و چند برابر مىشود . اگر در مقابل سعى و تلاش انسان در اين جهان به او پاداش دهند و در اين جهان ، راه به دست آوردن شايستگى و لياقت برايش باز شود ، بيشتر خوشحال مىشود و لذت مىبرد . اگر كسى بگويد : آيا در برخى موارد نمىبينيد كه انسان ، بدون تلاش و كوشش و استحقاق به نعمتى مىرسد و باعث شادى و راحتى او مىگردد ؟ پس چرا در مورد پاداش آخرت ، اين جريان باعث راحتى و خوشحالى انسان‌ها نشود ؟